कुरआनमा भ्रुण बिज्ञान

कुरआन मानव जीवन प्रणालीको इश्वरीय संविधान हो । मानवका एकमात्र सृष्टिकर्ता अल्लाह तआलाले मानवको सृष्टि मात्र गरेनन् हर तरहवाट उसलाई भरिपूर्ण पनि गरे । यस धर्ति, आकाश र यी दुई बीचमा जे जति भौतिक तथा अभौतिक वस्तुहरु छन् ती सबै मानवका लागि अल्लाहका कृपा हुन् । उनले मानवको लागि भौतिकवस्तुको सृष्टि मात्र गरेनन् त्यसलाई कसरी प्रयोग गर्ने भन्ने कुरा पनि सिकाएका छन् । मानवीय जीवन प्रणाली आर्थिक, सामाजिक, राजनैतिक, आध्यात्मिक, प्रशासनिक कार्य कसरी संचालन गर्ने भन्ने कुरा समेत पवित्र कुरआनको माध्यमबाट उनले शिक्षा दिए । अल्लाहको कृपा स्वरुप रहेको कुरआन त्यस्तो ग्रन्थ हो जसमा कुनै पनि विषयको शिक्षा, आदेश र निर्देश छुटेको छैन । आधुनिक विज्ञानले ३/४ सय वर्ष अघिदेखि मात्र अध्ययन अनुसन्धानबाट पत्ता लगाउन सकेको कुराहरु १४०० वर्ष अघिको कुरआन र नबी (स.) का शिक्षामा मौजुद रहेका छन् । त्यसमध्ये कुरआनले दिएका विज्ञान सम्बन्धि धेरै कुराप्रति हालसम्म मानव मस्तिष्क पुग्न सकेको छैन र सायद पुग्ने पनि छैन । कुरआनमा आधुनिक विज्ञान बारेमा यहाँ एउटा तथ्य प्रस्तुत गर्न खोजिएको छ ।

यमनको प्रसिद्ध विद्वान शेख अब्दुल मजीद अल–जन्दानीको नेतृत्वमा मुसलमान विद्वानहरुको एउटा समूहले भ्रुणविज्ञान र अन्य वैज्ञानिक विषयहरुको बारेमा कुरआन र हदीस जस्ता पवित्र ग्रन्थहरुबाट जानकारीहरु एकिकृत गरे । यसपछि उनीहरुले पवित्र कुरआनको निम्न सल्लाहको आधारमा आफ्नो काम अघि बढाए । “र तिमीभन्दा पहिले केवल पुरुषहरुलाई हामीले रसूलको रुपमा पठायौं जसमाथि हामीले प्रकाशना गर्ने गथ्र्यौं । अनि तिमीहरुलाई थाहा छैन भने ग्रन्थवाहकहरुलाई सोध ।” (कुरआन १६:४३)

जब पवित्र कुरआन र प्रमाणिक हदीसबाट भ्रुण विज्ञानको बारेमा प्राप्त गरेको जानकारी एकत्रित गरी अंग्रेजीमा अनुवाद गरियो, तब त्यसलाई टोरोन्टो विश्वविद्यालय क्यानडाका शरीर रचना विज्ञान विभाग प्रमुख तथा भ्रुण विज्ञानका प्राध्यापक डा. कैथमुर समक्षपेश गरियो । उक्त शोधपत्र प्रति आफ्नो प्रतिक्रिया दिन डा. कैथमुरलाई आग्रह गरियो । डा. कैथमुरले शोध पत्रको गम्भिर अध्ययनपछि प्रतिक्रिया दिंदै भने, ‘भ्रुणका सम्बन्धमा कुरआनका श्लोकहरु र हदीस ग्रन्थमा वयान गरिएका करिब संपूर्ण जानकारी ठीक आधुनिक विज्ञानको खोजको अनुकुल छन् । ती तथ्यहरु आधुनिक प्रजनन् विज्ञानसँग पूर्णरुपमा मिल्दा जुल्दा छन् र कुनै हालतमा ती तथ्यसंग आधुनिक प्रजनन विज्ञान असहमत छैन । तथापी केही श्लोकहरु यस्ता पनि छन् जसको वैज्ञानिक विश्वासनीयताको बारेमा म केही भन्दिन । म यो भन्न सक्दिन कि ती श्लोकहरु विज्ञानको अनुकुलतामा सही वा गलत के छन् किनकी म स्वयंलाई त्यसमा दिइएको जानकारीको सन्दर्भमा कुनै ज्ञान छैन । त्यसबारेमा प्रजननको आधुनिक अध्ययन र शोध पत्रमा पनि कुनै कुरा उपलब्ध छैन । त्यस्ता श्लोक मध्ये एउटा श्लोक यस प्रकारको छ ।

“इक्र बिस्मिरब्बिकल्लजी खलक् । खलकल् इन्सान मिन् अलक ।” (हे मुहम्मद !) पढ, आफ्ना पालनकर्ताको नाम लिएर जसले सिर्जना गरे, सिर्जना गरे मनुष्यलाई रगतको डल्लोबाट ।

यहाँ अरबी शब्द ‘अलक’ को प्रयोग भएको छ, जसको एउटा अर्थ त रगतको डल्लो भन्ने हुन्छ भने अर्को अर्थ जुका जस्तो यस्तो वस्तुलाई जनाउँछ जुन टाँसिएर बस्छ । प्रारम्भमा गर्भमा भ्रुणको अवस्था जुकाको जस्तो हुन्छ वा हुदैन भन्ने कुराको ज्ञान डा. कैथमुरलाई थिएन । यो थाहा पाउन उनले धेरै शक्तिशाली र संवदेनशील यन्त्रको सहायताबाट भु्रणको प्रारम्भिक स्वरुपको अर्को एउटा गम्भिर अध्ययन गरे । त्यसपछि ती चित्रहरुको तुलना जुकाको चित्रांकनसँग गरे । ती दुवैको बीच असाधारण समानता देखेर उनी आश्चर्य चकित हुन पुगे । यसरी नै उनले भु्रण विज्ञानका बारेमा अन्य जानकारी पनि प्राप्त गरे जुन पवित्र कुरआनबाट लिइएको थियो र यस भन्दा अघि उनी यससँग परिचित थिएनन् ।

भ्रुणका बारेमा  जुन प्रश्नहरुको उत्तर डा.कैथमूरले कुरआन र हदीसबाट प्राप्त सामग्रीका आधारमा दिएका थिए त्यसको संख्या ८० थियो । कुरआनतथा हदीसमा प्रजननको प्रकतिसँग संबन्धित उपलब्ध ज्ञान केवल आधुनिक ज्ञानसँग सहमत मात्र नभएर यदि डा. कैथमूर आजभन्दा तीसवर्ष पहिले मसँग यिनै संपूर्ण प्रश्न गर्ने थिए भने त वैज्ञानिक जानकारीको अभावले गर्दा म यसका आधा प्रश्नहरुको पनि जवाफ दिन सक्ने थिइन् ।”

सन् १९८१ मा साउदी अरबको दम्माममा आयोजना गरिएको सातौं चिकित्सा सम्मेलनमा डा. मूरले भने, “मेरो लागि धेरै नै प्रसन्नताको अवस्था हो कि मैले पवित्र कुरआनमा उपलब्ध गर्भावधिमा मानवको विकासँग सम्बन्धित सामग्रीको व्याख्या गर्नमा सहायता पुर्यायो । अब मलाई सो स्पष्ट भयो कि यो सबै विज्ञान मुहम्मद (स.) सम्म अल्लाहले नै पुर्याएका हुन् किनकी करिव करिव यो संपूर्ण ज्ञान पवित्र कुरआन अवतरणको केही शताब्दी पछि मात्र खोजिएको थियो । यसबाट पनि प्रमाणित हुन्छ कि मुहम्मद (स.) निश्चय नै अल्लाहका सन्देष्टा थिए ।”

यो घटनाभन्दा पहिले डा.कैथमूरले ‘विकाशील मानव’ नामक पुस्तक लेखिसकेका थिए । पवित्र कुरआनबाट नयाँ ज्ञान प्राप्त गरिसकेपछि उनले सन् १९८२ मा उक्त पुस्तकको तेस्रो संस्करण तयार पारे । उक्त पुस्तक खुवै प्रसिद्ध भयो र त्यसलाई चिकित्सा संवन्धि सर्व७नतसेष्ठ पुस्तकको सम्मान प्राप्त भयो । उक्त पुस्तकलाई हाल विश्वका कैयन भाषाहरुमा अनुवाद गरिएको छ । उक्त पुस्तक चिकित्सा विज्ञानको पाठ्यक्रममा अनिवार्य विषयको रुपमा राखिएको छ । चिकित्सा शास्त्रको प्रथमवर्षमा विद्यार्थीले अनिवार्य रुपमा यो विषय पढ्नै पर्दछ ।

अमेरीकाको ह्यूस्टन स्थित बेलर कलेज अफ मेडिसिनमा गर्भ एवं प्रसव विभागका अध्यक्ष डा. जाहम्पसनको भनाइ अनुसार मुहम्मद (स.) को हदीसमा भनिएका यी कुराहरु सातौं शताब्दीमा कुनै पनि वैज्ञानिक ज्ञानको आधारमा पेश गर्न सकिदैनथ्यो । यसबाट के ज्ञान हुन्छ भने अनुवांशिक  र इस्लाममा कुनै भिन्नता नभएको मात्र होइन कि इस्लाम धर्म यसरी विज्ञानको नेतृत्व गर्न सक्दछ कि परम्परागत वैज्ञानिक दुरदर्शितामा कुनै इलमी रहस्यहरुलाई पनि सामेल गर्दछ । पवित्र कुरआनमा यस्तो व्याख्या रहेको छ जसको पुष्टि कैयन शताब्दीपछि भयो यसबाट हाम्रो त्यस विश्वासलाई शक्ति प्राप्त हुन्छ कि पवित्र कुरआनमा उपलब्ध ज्ञान वास्तवमा अल्लाहको तर्फबाट नै आएको हो ।

लेखक : इरफान पोखरेल