अन्तिम संदेष्टा मुहम्मद (उनीमाथि अल्लाहको शान्ति होस्) को जन्म र संसारको अवस्था

केही समयसम्म आज भन्दा १४३० वर्ष अघिको संसारलाई विचार गरौं । त्यस समयमा मानिस मानिसका बीचमा विचार विमर्शको साधन अत्यन्तै थोरै थियो । देश–देश र जाति–जाति बीचको आपसी संबन्ध अति सिमित थियो । मानिसहरु ज्यादै संकुचित र स्वार्थी विचारका थिए । उनीहरुको विचार अती संकीर्ण थियो । अज्ञानताको अन्धकारमा ज्ञानको प्रकाश ज्यादै मधुरो थियो । त्यसबेला संसारमा रेडियो, टेलिफोन, टेलिभिजन जस्ता आजका संचारका साधनहरु र हामीले प्रयोग गर्न गरेका मोटर गाडी, रेल, जहाज जस्ता यातायातका साधनहरु केही पनि थिएनन् । न त छापाखाना र प्रकाशन गृह नै थिए, न त विद्यालय विश्वविद्यालयहरु नै थिए । त्यसैले त्यसमयमा न त पत्रपत्रिका नै प्रकाशित हुन्थे न त पर्यापत मात्रामा पुस्तकहरु नै लेखिन्थे ।

जुन देशहरु त्यसबेलाको सभ्यताको स्तर अनुसार सभ्य गनिन्थे त्यस्ता देशहरु भन्दा अरब पृथक थियो । अरबको छेऊमा इरान, रोम र इजिष्ट र सीरिया इजिष्ट र सीरिया थिए जहाँ विधा–कला तथा सभ्यता एवं संस्कृतिको केहि प्रकाश देखिन्थ्यो । तर वालुवाको ठूलो समुद्रले अरबलाई अलग्गै छुट्याएर राखेको थियो । अरबका व्यापारीहरु उँटमा चढेर वा महिनौंसम्म हिडेर ती देशहरुमा व्यापार गर्न जान्थे, मालसामान किनवेच गरी फर्कन्थे । तिनीहरुको देशमा न विद्यालय थियो न पुस्तालय नै, न शिक्षाको कुनै चर्चा थियो र न सीप एवं कला प्रति रुची नै । देशभर अशिक्षा, अन्ध विश्वास र अधर्मले जरा गाडेको थियो । उनीहरु प्रचलित विज्ञान र कलाबाट परिचित थिएनन् तापनि उनीहरुसँग उच्चकोटीको भाषा थियो जसको माध्यमबाट उच्चभन्दा उच्च विचार सजिलै व्यक्त गर्न सक्ने असधारण शक्ति थियो । अरबवासीहरुमा उत्तम साहित्यिक अभिरुची थियो । तर त्यसबेलाको उनीहरुको साहित्यको अध्ययन गर्दा उनीहरुको ज्ञान अत्यन्तै सीमित भएको कुरा थाहा हुनछ । सभ्यता र संस्कृतिको दृष्टिले उनीहरु निम्न ७नतसेणीका थिए । उनीहरुका विचार, धारणा र स्वभावमा अत्यन्तै अज्ञानता एवं बरबरता थियो । उनीहरुका नैतिक व्यवहार अत्यन्तै भद्दा र असभ्य थिए ।

अरबमा त्यसबेला सम्म कुनै प्रकारको सुव्यवस्थित शासन व्यवस्था थिएन र राष्ट्र सञ्चालनको लागि विधि विधान र बनेकै थिएन । प्रत्येक जाति तथा उपजाति आ–आफ्नो क्षेत्रमा स्वशासित र स्वतन्त्र थिए । वलिया र शक्तिशालि कमजोर र दुर्बल माथि अत्याचार र हत्या आसंक मच्चाई उसको धनमाल लुटेर अधिकार जमाउने प्रचलन थियो । आफ्नो गुट वाहिरको व्यक्तिको सम्मान र सुरक्षा गर्ने, उनीहरुको धनमाथि आँखा नगाड्ने कुरा त्यस समयका अरबबासीहरुले कल्पना सम्म गर्न सत्तैनथे । उनीहरुको हृदयमा दया, प्रेम, सद्भाव जस्ता गुणहरुको सट्टा ‘जसको शक्ति उसैको भक्ति’ भन्ने मान्यताले वास गरेको थियो । नैतिकता, सभ्यता र शिष्टता नामको कसनै चीज नै उनीहरुसँग थिएन । पवित्रता र अपवित्रता, वैध र अवैध शिष्टता र अशिष्टता बीच तिनीहरु फरक छुट्याउन जान्दैनथे । त्यसैले उनीहरुको जीवन जादै कष्टकर थियो । व्यभिचार, रक्सी जुवातास, चोरी, डकैती, हिंसा, हत्या जस्तै कुराहरु उनीहरुको लागि सामान्य थिए र ती क्रियाकलपा तिनीहरुका नित्य कर्म झै बनेका थिए । उनीहरु आफ्ना छोरी विहे गरिदिए कसैलाई जुवाइ बनाउनु नपरोस् भन्ने सोचले आफ्नै हातले आफ्ना छोरीहरुलाई जीउदै गाड्ने जस्तो घुणित र क्रुरतापूर्ण कार्य गर्न समेत पछि हट्दैनथे । उनीहरुलाई खापिन, लुगाफाटा, सरसफाई र पवित्रता आदिका बारेमा समान्य नियम सम्म थाहा थिएन ।

मानिसहरुलाई सहि मार्ग देखाउन र इश्वरीय शिक्षा प्रदान गर्न अल्लाह तआलाले विभिन्न जातजति, वंश र क्षेत्रमा एकलाख भनदा बढी सन्देष्टाहरु पठाएका थिए । तर ती सन्देष्टाहरु र उनीहरुले दिएको शिक्षाको बारेमा तत्कालीन अरबका मानिसहरुमा कुनै यथार्थ ज्ञान थिएन । इब्राहिम (अ.) र इस्माइल (अ.) उनीहरुका पूर्खा हुन् भन्ने कुरा उनीहरु जान्दथे तर ती बाबुछोराले मानिसहरुलाई दिएको शिक्षा के थियो भन्ने कुराको ज्ञान भने उनीहरुमा थिएन । आद र समुदका कथाहरु उनीहरुबीच प्रसिद्ध थियो तर तिनीहरुका बारेमा जुन कथा अरबका इतिहासकारहरुले लेखेका छन् जसो पढ्दा सालेह (अ.) र हुद (अ.) का शिक्षाहरुको कुनै संकेत समेत पाउन सकिदैन । यहुदी र ईसाइहरुले लेखेका इसराइलका कथाहरु उनीहरुले प्राप्त गरेका थिए तर ती कथाहरुको बारेमा कुरआनका विश्लेषकहरुले औंल्याए अनुसार ती सबै इसराईलमाझ चलेका कथाहरुका भरमा लेखिएका थिए । यसबाट अरबी तथा स्वयम् इसराइलीहरुले जुन ईशदूतलाई चिनेका थिए ती कस्ता मानिस थिए, इशदूतत्वका बारेमा उनीहरुको अवधारणा कति न्यूनकोटीको थियो भन्ने कुरा यसबाट थाहा हुन्छ ।

लेखक : इरफान पोखरेल