संदेष्टा मुहम्मद (उनीमाथि अल्लाहको शान्ति होस्) को ईशदुतत्व

एक पटक रमजानको महिना थियो, उहाँ हिरा गुफामा अल्लाहको भक्तिमा लागिरहनु भएको थियो । उहाँलाई एउटा अनुहार देखापर्यो । उसले भन्यो, “म अल्लाहले पठाएको फरिश्ता अर्थात दुत हुँ ।” उहाँलाई दुतले भन्यो, ‘पढ’ । उहाँले भन्नुभयो कि “मलाई पढ्न आउदैन” । तेस्रो पटक अल्लाहका दुतले भने कि “इक्रअ् बिस्मिरब्बिकल्लजी खलक् । खलकल्इन्सान मिन्अलक् । इक्रअ् व रब्बुकल् अक्रमुल्लजी अल्लम बिल्कल्मी अल्लमल् इन्सान मा लम् यअ्लम् ।” अर्थात “पढ आफ्नो पालनकर्ताको नाम लिएर जसले सिर्जना गरे । सिर्जना गरे मनुष्यलाई रगतको डल्लाबाट । पढ तिम्रो पालनकर्ता अती उदार छन् जसले कलमद्वारा शिक्षा प्रदान गरे । मनुष्यलाई त्यो कुरा सिकाए जुन कुराको ज्ञान उसलाई थिएन ।” यो सबभन्दा पहिलो प्रकाशना थियो । यस घटनापछि उहाँ तुरुन्त घरमा आउनुभयो । त्यस समय उहाँको मुटु कापिरहेको थियो । उहाँले हजरत खदिजासँग भन्नुभयो “मलाई कम्वल ओडाइदेऊ ।” उहाँ (स.) लाई कम्वल ओडाइयो । जब उहाँलाई केहि शान्ति भयो तब उहाँले आफ्नी पत्नी खदिजालाई संपूर्ण कुरा बताउनुभयो र भन्नुभयो, “मलाई मेरो ज्यानको खतरा छ ।” हजरत खदिजाले भनिन् “हुदैन, कहिल्यै हुदैन, अल्लाह, तपाइलाई निरास बनाउदैनन्, तपाई संवन्धित सबैको हक पूरा गर्नुहुन्छ, मानिसहरुको भार तपाई स्वयं उठाउनु हुन्छ, जोगी र अनाथहरुलाई तपाई सहयोग गर्नुहुन्छ, यात्रुहरुलाई पाहुना सरह तपाई सत्कार गर्नुहुन्छ, न्यायको लागि तपाई सहयोग गर्नुहुन्छ, यात्रुहरुलाई पाहुना सरह तपाई सत्कार गर्नुहुन्छ, न्यायको लागि तपाई मानिसहरुको कठिनाइमा काममा आउनु हुन्छ ।” यसपछि हजरत खदिजाले उहाँलाई बरका बिन नौफल नाम गरेको एउटा बुढो ईसाईकहाँ लिएर गइन् जसले संपूर्ण कुरा सुनेर भन्यो, “यी तिनै फरिश्ता अर्थात अल्लाहले पठाएको दुत हुन्, जो हजरत मुसा समक्ष आएका थिए र मलाई विश्वास छ कि तपाईलाई अल्लाहले आफ्नो सन्देष्टा बनाएका हुन् । काशः म त्यस समयसम्म जीवित रहन सके जुनबेला तपाईका जातिहरु तपाईको विरोधी बन्ने छन् ।”

यी सारा घटना हुँदा हजरत मुहम्मद (स.) ४० वर्षको हुनुहुन्थ्यो । यसपछि उहाँ निरन्तर हिरा नामक गुफामा गइरहनुभयो । तर पहिलो प्रकाशना भएको ६ महिनासम्म अल्लाहको तर्फबाट कुनै प्रकाशना भएन । यसपछि दोस्रो वाह्य (प्रकाशन) प्राप्त भयो जसमा अल्लाहको सन्देश फरिश्ता जिब्रइलले भने “या अय्यूहल् मुद्दस्सिरु  कुम् फअन्जीर् व रब्बक फकब्बिर व सियाबक फतह्हिर् वर्रुज्ज फह्जुर । व ला तम्नुन् तस्तक्सिर वली रब्बिक फस्बिर ।” अर्थात, हे कम्बल अर्थात कपडा बेरेर सुतेको मान्छे, उठ र सावधान होऊ । र आफ्नो पालनकर्ताको महानता वर्णन गर र आफ्ना कपडाहरु पवित्र पार र आफ्नो अपित्रतालाई त्याग र अधिक प्राप्त गर्ने नियतले कसैको उपकार नगर र आफ्नो पालनकर्ताको संवन्धमा धैर्य धारण गर ।” यसरी हजरत मुहम्मद (सल्ल.) लाई इशदुतत्व प्राप्त भयो । त्यसपछिका दिनहरुमा समय, अवस्था र आवश्यकताहरु अनुसार अल्लाहबाट फरिश्ता जिब्रइलको माध्यमबाट सन्देशहरुको प्रकाशना हुँदै रह्यो । उहाँ प्राकृतिक जीवन व्यवस्था अर्थात इस्लामका सन्देश फैलाउने काममा लाग्नुभयो ।

यसरी ४० वर्षसम्म अज्ञानता, अनैतिकता, दुराचार, दुव्र्यवहार र एकेश्वरवादको अवज्ञाको वातावरणमा रहनु भएका हजरत मुहम्मद (स.) मा एउटा महान परिवर्तन आयो । उहाँले प्रकाशनाको शुरुको तीन वर्षसम्म आफ्नो परिवार, आफन्तजन र साथीभाईहरुलाई अल्लाहको शन्देश सुनाउनुभयो र एक अल्लाहको भक्ति गर्न आह्वान गर्नुभयो । त्यसपछिका वर्षहरुमा उहाँले खुलेर अल्लाहको सन्देश फैलाउनुभयो । उहाँले मानिसहरुलाई भन्नुभयो, “यी सृष्टि गरिएका र मानिसका हातद्वारा निर्मित वस्तुहरु जसको अगाडि तपाईहरु शिर निहुराउनु हुन्छ ती सबै तथ्यहिन वस्तुहरु हुन् । यस्ता वस्तुहरुलाई उपास्य बनाउन छा्ड्नुहोस् । तपाइहरुले शिर निहुराउन योग्य कुनै मानिस वा आत्मा वा सृजित वस्तुहरु होइनन् । अतः यस्ता वस्तुहरुको उपासना नगर्नुहोस्, यिनको आज्ञापालन नगर्नुहोस् । यो भूमि, यो आकाश, यो चन्द्रमा, यी नक्षत्रहरु सबै एउटै सृष्टिकर्ताले बनाएका हुन् । तपाई र यी आकाश, धर्ती र यी दुवै बीचका बस्तु बनाउने उनै एउटा अल्लाह हुन् । तपाईहरुको पालनपोषण गर्ने, प्राण दिने वा लिने पनि उनै अल्लाह हुन् । तसर्थ अरु सबैको भक्ति गर्न छोडेर उनै एक्ला परमात्माको उपासना गर्नुहोस् । उनैको मात्र आदेश मान्नुहोस् र उनी वाहेक अरु कसैको अगाडि शिर ननिहुराउनुहोस् ।” उहाँले अगाडि भन्नुभयो, “जुन चोरी, लुटमार, हत्या, रक्तपात, अन्याय र अत्याचार जस्ता कुकर्म तपाईहरु गर्नुहुन्छ ती सबै पाप हुन् । त्यस्ता कार्यहरु अल्लाहलाई मन नपर्ने भएकाले ती कार्य त्याग्नुहोस्, न्याय गर्नुहोस्, कसैको ज्यान नलिनुहोस्, अन्यायपूर्ण ढङ्गले कसैको सम्पति नलुट्नुहोस् । जे जति लिने वा दिने गर्नुहुन्छ आफ्नो हक अनुरुप लिने वा दिने गर्नुहोस् । तपाइहरु सबै अल्लाहको उत्तम सृष्टि अर्थात मानव हुनुहुन्छ । सबै मानिस समान छन् । कुनै पनि मानिस निच वा नछुत हुदैन । कुनै मानिसले जन्मदैमा कुनै सम्मानको पदक पाएको हुदैन । अल्लाहको नजिक कुनै व्यक्तिको जन्मको वंश वा जातको आधारमा उच्च वा ७नतसेष्ठ हुदैन वरु सम्मान र ७नतसेष्ठता उनै अल्लाहको उपासना, सदाचार र पवित्रतामा हुन्छ । जो मनमा अल्लाहको भय राखेर आफ्ना कार्यहरु गर्दछ उहि उत्तम ७नतसेणीको मानिस हो । मरेपछि हामी सबै एक दिन अवश्य नै एकै अल्लाह समक्ष हाजिर हुनुपर्नेछ । हामीमध्ये प्रत्येकले आपूmले गरेको कर्मको निम्ति अल्लाह सामु उत्तरदायी हुनु पर्नेछ । अल्लाह सर्वज्ञ र तत्वदर्शी छन् । उनीबाट कसैले कुनै पनि कसुर लुकाउन सक्दैन । तपाईहरुको जीवनको कर्मपत्र अल्लाहसामू जस्ताको तस्तै पेश गरिनेछ । अनि सोहि कर्मपत्र अनुसार मृत्यु पर्यन्तको जीवनमा परिणाम भोग्नु पर्नेछ । उनी सच्चा र न्यायी छन् । तसर्थ उनी सामू कुनै किसिमको सिफारिस वा नजराना चल्ने छैन । त्यहाँ कसैको घरघराना वा खानदानको बारेमा प्रश्न सोधिने छैन । त्यहाँ कुनै कुराको खोजी हुनेछ भने आस्था र सत्कर्मको हुनेछ जो संग आस्था र सत्कर्मको सामग्री हुन्छ उसले स्वर्ग प्राप्त गर्नेछ र यस्तो सामग्री विनाका व्यक्तिलाई नर्कको दन्कदो आगोमा होमिनेछ ।”

यसरी अल्लाहले प्रदान गरेको प्रकाशनाको माध्यमबाट हजरत मुहम्मद (स.) ले आफ्नो जाति, वंश र समुदायका मानिसहरुलाई सचेत गर्दै अन्धकारबाट बाहिर ल्याउने प्रयास गर्नुभयो ।

हजरत मुहम्मद (स.) लाई अल्लाहबाट प्रकाशना हुँदै गयो र उहाँले अल्लाह तआलाको उक्त शन्देशलाई जनसमक्ष फैलाउदै जानुभयो किनकी अल्लाहको यो शिक्षा कुनै एक व्यक्तिको लागि मात्र नभएर संसारका सारा मानिसका लागि हो । यसमा मानिसले आफ्नो साांसारिक र पारलौकिक जीवनलाई कसरी सुखमय बनाउन सक्दछ भन्ने शिक्षा दिइएको छ । अन्तिम सन्देष्टा हजरत मुहम्मद (स.) ले २३ वर्षको लामो अवधीसम्म इस्लामी शिक्षा अर्थात मानव जीवन प्रणालीको शिक्षा फैलाउदै रहनुभयो । यस क्रममा उहाँले अनेकौं दुःख, कष्ट, पिडा, मानसिक तथा शारीरिक यातना सहनु भयो । उहाँको आफ्नै जातिका मानिसहरु नै उहाँका शत्रु बन्न पुगे । तिनीहरु उहाँलाई नानाथरीका गाली, बेइज्जती गर्ने, रगताम्मे हुने गरी ढुङ्गाले हिर्काउने गर्दथे । उहाँका विरोधीहरुले एकदिन दुइदिन होइन १३ वर्ष सम्म लगातार उहाँ माथि घोर अत्याचार र दमन गरे । उनीहरुको अत्याचार यतिसम्म भयो कि अत्याचार सहन नसकेर आफ्नो मातृभूमी मक्कालाई नै छोडेर मदीनामा पलायन हुनुप¥यो र उहाँ जहाँ जहाँ जानुहुन्थ्यो त्यहाँ त्यहाँ उहाँलाई सताउने र अरबीहरुलाई उहाँका विरुद्धमा उक्साउने कार्य गर्दथे । जतिसुकै कष्ट पिडा उठाएर भए पनि मुहम्मद (स.) ले अल्लाहको सन्देश मानिससम्म पुर्याउने र मानिसलाई सहि मार्ग देखाउने कार्य छोड्नु भएन ।

पाठकवृन्द, एकछिन् सोच्नु होस् त । मुहम्मद (स.) का जातिका मानिसहरु उहाँको शत्रु किन भए होलान् ७तिस के उहाँसंग उनीहरुले धन र जग्गा जमिनको झगडा थियो । कि कोहि उहाँको रगतको भोको थियो७तिस के उनीहरु उहाँसंग कुनै चीज माग्थे । होइन शत्रुताको कारण अर्कै थियो । उनीहरुको प्रश्न थियो, “यो मान्छेले एउटै इश्वरको मात्र उपासना गर्ने, सँयम हुने एवं शुभकार्य मात्र गर्ने शिक्षा किन दिन्छ । सृष्टिपूजा, बहुदेववाद र दुष्कर्मका विरुद्धमा किन मान्छेलाई भड्काउँछ ७तिस सरदारहरुको सरदारीमा चलेको पाखण्ड कि तोड्न चाहन्छन । मानिस मानिसका बीचमा भएको ठूलो सानोको भेद किन मेटाउन चाहन्छ ७तिस वंश वा जातिय भेदभावलाई किन अज्ञानताको परिणाम भन्छ । प्राचिनकालदेखि समाजमा जुन व्यवस्था चलि आएको छ त्यसलाई किन छोड्न चाहन्छ । नबी (स.) का जातिका मानिसहरुको भनाई अनुसार यी सबै पुर्खौ देखि चलिआएका रीतिरिवाज र जातीय संस्कार हुन् र यसलाई कसैले हटाउन पाउदैन चाहे ती रीतिरिवाजहरु राम्रा हुन् वा खराब ।

मानिसहरुले नवी (स.) लाई मारिदिने धम्की समेत दिए तर पनि उहाँले मानिसहरुलाई दुष्कर्मबाट रोक्ने र सत्कर्म तर्फ डोर्याउने काम छोड्नु भएन । उहाँलाई त्यति धेरै दुःख र यातना दिंदा पनि आफ्नो कार्यमा अडिग भएको देखेर उक्त अडानलाई भँग गर्न डर धम्कीका साथै आफ्नो शासक स्वीकार गर्ने, अकूल धन संपत्तिको मालिक बनाइदिने, धनी र अत्यन्तैसुन्दरी स्त्रीसित विवाह गरिदिने जस्ता लोभ लालचा समेत देखाए । तर उहाँले भन्नुभयो, “मलाई एउटा हातमा सूर्य र अर्को हातमा चन्द्रमा राखिदिए पनि अल्लाहको मार्गबाट पछि हट्ने छैन ।” यसरी उहाँ कुनै लोभ लालचामा फस्नु भएन र डर त्रासको कारणले गर्दा आफ्नो आस्थाबाट डगमगाउनु भएन । उहाँ बरु ढुंगामाटो खाएर बस्न तयार हुनुहुन्थ्यो तर अल्लाहले देखाएको मार्ग निर्देशित गर्ने काम रोक्न तयार हुनुहुन्थ्यो । तपाई हामी एक छिन् सोचौं त, मुहम्मद (स.) ले आफ्नो जातिको कुरा किन नमान्नु भएको होला ७तिस यसमा के रहस्य थियो७तिस संसारमा इश्वरवादी र सदाचारी बन्नाले के फाइदा थियो७तिस राज्य र सरदारी, धन सुखसयलको सट्टामा शिक्षाको के महत्व छ ७तिस त्यस्तो अवस्था र वातावरणमा २३ वर्ष सम्म कठीन भन्दा कठीन शारीरिक र मानसिक यातना सहेर असल शिक्षा प्रचार गर्ने अडानबाट उहाँले के पाउनुभयो ७तिस पाठकवृन्द ! विचार गरौं, कसैले आफ्नो व्यक्तिगत भलाईका निम्ति नभएर अर्काको निमित दुःख उठाएर सहृदयता, त्याग र मानवजाति प्रति सहानुभुति देखाउनु भन्दा अझ उच्च दर्जाको कल्पना के हामी गर्न सक्छौं ७तिस जसको भलाई र कल्याणका लागि अन्तिम सन्देष्टा हजरत मुहम्मद (स.) ले कोशिस गर्नुभयो । तिनीहरुले नै उहाँलाई ढुङ्गाले हिर्काए, गाली गरे, घरबाट निकाले अनि आफ्नो जन्मथलो त्यागेर परदेश जाँदा पनि पछ्याएर शान्तिपूर्वक वस्न दिएनन् । तर सत्यतामा अडिग रहने उहाँको स्वभावले उहाँलाई आफ्नो सत्यतामा कति ठूलो विश्वास थियो भन्ने कुरा प्रमाणित गर्दछ । उहाँको मनमा अलिकति मात्र पनि सन्देश हुँदो हो त उहाँ निरन्तर २३ वर्षसम्म दुःख कष्ट सहेर आँधी वेहरीसँग लडेर कदापि वस्न सक्नु हुने थिएन ।

पाठकवृन्द, हजरत मुहम्मद (स.) मा आएको आमूल परिवर्तनको एउटा पक्ष यो थियो भने अर्को पक्ष अझ बढी आश्चर्यजनक छ । चालिस वर्षको उमेर सम्म उहाँ एउटा साधारण अरवी हुनुहुन्थ्यो, एउटा साधारण व्यापारी हुनुहुन्थ्यो । यस अवस्थासम्म कसैले पनि उहाँलाई अत्यन्त प्रभावशाली तथा मनै लोभ्याउने वक्ताको रुपमा चिनेको थिएन र कसैले पनि उहाँलाई ज्ञान, वुद्धिमत्ता र तत्वदर्शितापूर्ण कुरा गरेको सुनेको थिएन । कसैले उहाँलाई अध्यात्म र नैतिक दर्शन, कानून र राजनीति, अर्थतन्त्र र समाज सम्बन्धि समस्याहरुमा वार्ता गरेको पनि देखेको थिएन । कसैले उहाँबाट अल्लाह, फरिश्ता तथा आकाशीय कितावहरु, पहिले पहिलेका सन्देष्टा तथा प्राचिन जातिहरु, महाप्रलय र मृत्युपछिको जीवन अर्थात स्वर्ग–नर्कका बारेमा एक शब्द पनि सुनेको थिएन ।

पाठकवृन्द, मुहम्मद (स.) आश्चर्यजनक धर्मोपदेश अर्थात इशवाणी सुनाउने गर्नुहुन्थ्यो जसलाई सुनेर सारा अरवीहरु आश्चर्य चकित भइरहन्थे । त्यो इशवाणीको प्रभाव मानिसमा यसरी प¥यो कि त्यो सुनेर उहाँका शत्रुहरु पनि डराउन थाले । डरले उनीहरुको मुटु थरथर काँप्न थाल्यो । उनीहरुलाई मुहम्मद (स.) का कुराले मानिसहरुको मन बदलिने हो कि भन्ने डर थियो । उहाँमाथि अवतरीत इशवाणी अत्यन्तै सरस, विलक्षण र प्रभावकारी थियो । त्यसमा समस्त अरबजातिका महानकवि र वक्ताहरुलाई सबै मिलेर त्यस्तै एउटा खण्ड वा श्लोक रचना गरेर ल्याउन चुनौती पनि थियो । तर त्यो चुनौतीलाई स्वीकारेर इशवाणी वा कुरआनको जस्तो श्लोकका दुई हरफ पनि तयार पार्ने कसैको सामथ्र्य थिएन किनकी अल्लाहको वाणी जस्तो वाणी कुन मानवले पो व्यक्त गर्न सक्छ र ।

मुहम्मद (स.) मा देखिएका अरु पनि धेरै पविर्तनहरु थिए । उहाँमा एक्कासी एक अपूर्व तत्वदर्शी, दार्शनिक, नीतिवान, सभ्यता र संस्कृतका एक अद्वितीय सुधारक, एक आश्चर्यजनक राजनीतिज्ञ, महान् कानूनविद, एक उच्च ७नतसेणीका न्यायधिश, एक अद्वितीय सेनापति बनेर प्रकट हुनुभयो । उहाँले अरबका ती अशिक्षित मरुस्थलवासीहरुलाई यस अघि कसैले कहिल्यै नभनेका र पछि कसैले भन्न नसक्ने तत्वदर्शिता र बुद्धिमत्ताका कुराहरु भन्न थाल्नु भयो । संसारका विभिन्न धर्मका सत्य र असत्य तत्वहरुका बारेमा र विभिन्न जातिको उत्थान र पतनका मूल सिद्धान्तहरुमा उहाँले व्याख्यात्मक भाषण दिन थाल्नुभयो । त्यति मात्र होइन उहाँले सामाजिक, आर्थिक र अन्र्तराष्ट्रिय विषयमा नियम कानून बनाउन थाल्नुभयो । अल्पभाषि, शान्तिप्रिय मुहम्मद (स.) जसले जीवनमा कुनै दिन तरबार चलाउनु भएको थिएन, जसले कहिल्यै सैन्य तालिम लिनुभएको थिएन, जो जीवनमा केवल एक पटक युद्धमा दर्शक मात्र बन्नु भएको थियो, उहाँ देर्हा हेर्दै एउटा वीर योद्धा बन्न पुग्नु भयो । कठिन भन्दा कठीन युद्धमा पनि उहाँका पैतालाहरु एक इन्च पनि पछि हटेनन् । उहाँ अभूतपूर्व सैन्य नेता बन्न पुग्नुभयो । उहाँले बनाएको सैन्य व्यवस्था र युद्ध शैलीको प्रभावले अस्त्र विहिन अरबीहरुले केही वर्ष भित्रै संसारका दुई महान सैन्यशक्ति रोम र ईरानलाई पराजित गरिदिए ।

लेखक : इरफान पोखरेल